Pruski Zodiak oraz pruski kalendarz

artykuł napisany przez Nertiksa

Koncepcja zodiaku dotarła na ziemie Bałtów w epoce żelaza z terenów śródziemnomorskich i została zaadoptowana do naszego systemu wierzeń i symboliki cyklu naszej północnej przyrody. Najważniejszym źródłem archeologicznym wiedzy o zodiaku bałtyckim jest czara wykopana w okolicach Grodna, która na obwodzie ma pas podzielony na dwanaście równych części z rysunkami znaków zodiaku. Część znaków jest podobna do znaków śródziemnomorskich, część zupełnie inna.

Poniższy rysunek pokazuje koło roczne podzielone na znaki. Linie przechodzące przez środek koła dzielą rok na pory roku. Należy pamiętać, że znaki zodiaku są przesunięte względem gwiazdozbioru w którym aktualnie przebywa Słońce o dwa. Wiąże się to z precesją ruchu obiegowego Ziemii wokół Słońca. Jedną dwunastą pełnego obiegu oś główna orbity ziemi wykonuje w około 2000 lat. Ponieważ zodiak powstał około 2000 lat p.n.e., obecne znaki są przesunięte o dwa, np. gdy Słońce jest w znaku Lwa, przebywa już w znaku Wagi. Mówiąc w tym tekście gwiazdozbiór, rozumieć będziemy gwiazdozbiór zodiakalny, czyli taki w którym Słońce przebywało 4000 lat temu o tej samej porze roku.

Noc przesilenia Zimowego (Kalāndas). Stary świat umiera ze Słońcem, ale dzięki Pikkulsowi nowe Słońce rodzi się na nowo. W zimę znaki zodiaku biorą nazwy od gwiazdozbiorów antypodycznych do położenia Słońca.

  1. Początek roku odpowiada symbolicznie punktowi początku świata. Pierwszy zodiakalny miesiąc zimowy wiąże się z gwiazdozbiorem antypodycznym. Jest nim gwiazdozbiór Raka (Cancer). Jego pruską nazwą jest Aūss Pippelis (Złoty Ptak). Jego odbiciem w tradycji są małe słomiane ptaszki wieszane w domach w święta Kalāndas. Mitologicznie odpowiadają one nurowi – w tego wodnego ptaka inkarnował Autrīmpus nurkując w praoceanie po materiał, z którego potem został stworzony świat. Miesiąc ten jest pierwszym miesiącem nowego Słońca, odbiciem pierwszego okresu w dziejach świata. Jakością powiązaną z tym znakiem jest Gīwan (Życie).
  2. W drugim miesiącu zodiakalnym Słońce jest antypodyczne do gwiazdozbioru Lwa. Jego pruską nazwą jest Wilks (Wilk) Wiąże się to z przygotowaniami wilków do godów. Miesiąc ten jest odbiciem okresu w dziejach świata gdy pierwsze prawa zaczęły organizować wspólnoty. Pierwszym nauczycielem i pierwotną wspólnotą jest tu wspólnota wilków. Tradycyjnie był to okres wypraw łupieżczych morskich, lądowych na ziemie polskie a wcześniej po prostu do najbliższych sąsiadów. Echem dawnych zwyczajów są tradycje zajazdów karnawałowych w których grupa odwiedzających używa zrytualizowanych gróźb wobec odwiedzonego, który wydaje jadło i napitki a następnie przyłącza się do watahy. Drugim elementem jest dzielenie się ogniem z sąsiadami, jako znak dobrych relacji. Poprzez ogień domowy, którego opiekunem jest Gabija, ludzie pozostają w relacji ze światem Bogów. Wiązanie pierwszych, wilczych relacji oraz relacji ze światem Bogów można rozumieć jeszcze na wyższym poziomie ogólności jako odbicie okresu w dziejach świata gdy ustalały się prawa rządzące światem nieożywionym i ożywionym.
  3. W trzecim miesiącu zodiakalnym Słońce jest antypodyczne do gwiazdozbioru Panny. Pruską nazwą jest Gērwi (Żuraw). Pod koniec tego miesiąca pojawiają się żurawie. Ich głosy niosące się po pustych jeszcze polach zwiastują odejście duchów do świata podziemnego i nadejście pory życia.

Równonoc wiosenna to święto Līgi – pożegnania umierającej Māry i duchów przodków odchodzących wraz z rzekami do świata podziemnego. Odrodzenie Bogini Ziemii jako Zeminni. Początek pory życia. Wiosną znaki zodiaku biorą nazwy i swoje jakości od gwiazdozbiorów zodiakalnych w których akurat przebywa Słońce.

  1. W czwartym miesiącu zodiakalnym Słońce jest w znaku Barana. Pruska nazwa jest taka sama, ale powinna być rozumiana jako istota w skórze barana. Początek miesiąca wiąże się z odprowadzaniem przez ludzi przebranych za zwierzęta duchów przodków z powrotem do rzek i z nimi do Podziemia. Umiera bogini Ziemi i podziemia Māra i rodzi się w swoim młodym wcieleniu jako Zeminni. Przez ten miesiąc zodiakalny pozostaje panną.
  2. W miesiącu piątym Słońce jest w znaku Pergrūbrisa (przedstawiany jako mężczyzna na koniu bez broni). Na początku miesiąca ma miejsce święto Pergrūbri – święto pierwszej zieloności. Jest to dzień zaślubin Dēiwsa – Boga nieba dziennego i jasności z młodą boginią Ziemii – Zeminni. Od tego czasu Zeminna staje się martī (młodą żoną). Jako zapłodniona żona która weszła w związek z niebem zaczyna ona rodzić korzystając z ognia Saūli. Pergrūbri jest omowną granicą pomiędzy wzrostem roślin z substancji zmagazynowanych w pędach i korzeniach, a wzrostem z fotosyntezy. W przyrodzie tą symboliczną granicą jest otwarcie się pączków brzozy. Od tego czasu można zacząć orać ziemię. Pergrūbri określane jest również jako święto wyprowadzenia pługa.
  3. W szóstym miesiącu Słońce jest w znaku bliźniąt. Pruską nazwą jest Ašwinai – są to bracia bliźniacy, Āušauts i Swāikstiks, synowie Dēiwsa. Āušauts przygotowuje się do ślubu z Āustrini na koniec miesiāca. Jest to ostatni miesiąc astronomicznej wiosny, jakość która w nim dominuje to pełnia i szczęście.

Święto przesilenia letniego (Rasas). Od tego czasu Zeminni staje się w pełni żoną Dēiwsa i zaczyna osłabiać Saūli dając jej energię roślinom. Przemianę tę ma wspomagać symboliczne wypuszczenie Bogini Kurka z ostatniego snopa zebranego poprzedniego roku.. Latem znaki zodiaku znów określamy na podstawie gwiazdozbiorów antypodycznych.

  1. W miesiącu siódmym Słońce jest antypodyczne do gwiazdozbioru Koziorożca. Jego pruską nazwą jest Azē (koza). Koza jest zwierzęciem boga prawa Perkūnsa i jemu poświęcony jest ten miesiąc.
  2. W miesiącu ósmym Słońce jest antypodyczne do gwiazdozbioru Wodnika. Jego pruską nazwą jest Zirgs (koń). Koń jest zwierzęciem związanym z Ašwinami i Słońcem i miesiąc ten poświęcony jest Słońcu. W środku miesiąca 15.VIII pojawia się święto Bogini Kurka.
  3. W dziewiątym miesiącu zodiakalnym Słońce jest antypodyczne do gwiazdozbioru Ryb. Nic nie wiadomo o bałtyckiej nazwie tego znaku. Być może dlatego, że wyjątkowo miesiąc bierze swoje jakości ze znaku w którym Słońce akurat przebywa, a do którego było antypodyczne pół roku wcześniej – znaku Żurawia. W tym miesiącu żurawie przygotowują się do odlotu i zapowiadają nadejście pory duchów.

Równonoc jesienna jest świętem Bogini Kurka, która zaczyna swoją podróż do świata podziemnego (analogicznie jak Bogini Demeter w mitologii greckiej). Święto to jest podziękowaniem za jej dary. Jesienią ponownie znak zodiaku określa gwiazdozbiór zodiakalny w którym Słońce przebywa.

  1. Znak, w którym przebywa Słońce w dziesiątym tygodniu można tłumaczyć jako równowaga. W materiałach archeologicznych jego przedstawieniem jest równowaga dwóch Słońc – dwóch pótężnych Bogiń Sa↓li i Kurka. Od przesilenia Bogini Kurka odbiera energię Słońcu dając ją roślinom. Gdy Słońce wchodzi w ten znak mamy równonoc jesienną. Od tej chwili zaczyna się schodzenie bogini Kurka do podziemia. Trwać będzie pięć tygodni. Biologicznie odpowiada to zatrzymaniu wegetacji i wycofywanie cennych substancji do korzeni i pędów podziemnych, w szczególności chlorofilu, który daje roślinom możliwość pobierania energii słonecznej (ognia Saūli), który jest bardzo wyraźną chemiczną inkarnacją tej Bogini.
  2. W jedenastym tygodniu Słońce wchodzi w znak skorpiona. Jego pruskim przedstawieniem są dwa jelenie. Nie jest do końca jasny związek symboliki jelenia z jakościami tego miesiąca. Na początku miesiąca święto Wilinnis, które rozpoczyna porę gdy na ziemie powracają duchy zmarłych. W tym dniu Bogini Kurka umiera i staje się Boginią Māra – Boginią świata podziemnego u boku Pikulsa.
  3. Dwunastym, ostatnim znakiem zodiaku jest wojownik przedstawiany jest jako mężczyzna na koniu z bronią (łacińskim odpowiednikiem jest Strzelec). Prawdopodobnie przedstawia on Pikulsa, władcę podziemia który walczy z siłami chaosu w obronie Słońca i zwycięża (jak dotąd) decydującą walkę pod koniec miesiąca któremu patronuje, w noc przesilenia.
Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: