Perkūns

opracował: Nertiks, Klimor

Perkūns jest chyba najbardziej znanym Bogiem Prusów. Jezuici przebywający na Litwie w 16 wieku odkryli ku swojemu przerażeniu, że Litwini nadal czczą boga Perkūnsa, oddają cześć starym dębom, pomniejszym bóstwom lokalnym oraz rozmaitym stworzeniom które, jak twierdzą, chronią ich domy, wsie i miasta.

Posiadał swoje święte gaje, święte ziemie, gdzie palono mu wieczne ognie, których pilnowały wyznaczone do tego zadania kobiety. Jeśli z jakiegoś powodu taki ogień zgasł, jak najszybciej rozpalano go na nowo iskrami z ogromnego kamienia. Takie miejsca często ogradzano lub otaczano fosą. Święte miejsca określa się wyrazem Alkan (świątynia). Ponadto, wzgórza czy drzewa dotknięte „ręką” Perkūnsa uważa się za święte, za chronione od zła i zarazy.

Na niektórych świętach pojawiał się On sam w rozmaitych przebraniach. Z tego powodu mówi się czasami iż jest wielu Perkūnsów, jeden związany z wiosną, inny z zimą, jeden ze wschodem inny z zachodem, itp. Niektórzy twierdzą iż jest dziewięciu Perkūnsów.

Syn Dēiwa, jeden z Bogów Trójcy z Romowe. Jego rolą jest dbanie o porządek w świecie, włada wodą atmosferyczną i gromem. Jest Bogiem sprawiedliwości, potrafi przedkładać obowiązek ponad swoją prywatną wolę (zob. ślub Austrini i Ausšaūta) i tego wymaga od ludzi. Bliską sferę działania ma germański Thor, ale ma inne relacje rodzinne.

Relacja z Klubbukiem:  Jak wszyscy doskonale wiedzą, obieg pieniądza ma mało wspólnego ze sprawiedliwością, pieniądz ma coraz mniej pokrycia w pracy i w zasługach. Dlatego nie należy trzymać przedmiotów perkunowych razem z pieniędzmi, bo pieniędzy będzie wtedy ubywać. Pieniądze bez pokrycia są domeną Klubbuka/Pūkisa (pomijając na razie fakt z jakimi Bogami wyższego rzędu on się wiąże) i jest on jednym z głównych wrogów Perkūna. Perkūns jest przyjazny ludziom i jego gromy nie wzniecają pożarów gospodarstw. Jeżeli po uderzeniu gromu gospodarstwo się zapala, oznacza to że wypędził on Klubbuka, który w odwecie zaprósza ogień.

Relacja z Patrīmpusem:  Perkūns nie jest zdecydowanie Bogiem wojny, choć w niektórych nowszych interpretacjach jest z nią kojarzony – wojna nie polega obiektywnym prawom, zwycięża się posiadając dobry los i szczęście, nie sprawiedliwość po swojej stronie. Wojna, jak inne relacje oparte na konkurencji i sprzyjającemu szczęściu są domeną Patrīmpusa. Można nawet powiedzieć że jest on przeciwnikiem jakiejkolwiek nieuczciwej korzyści i uzyskiwania czegoś nie dając nic w zamian. Dlatego jest również niechętny Patrīmpusowi, choć nie przybiera to charakteru otwartej walki. Niechęć między tymi Bogami łączy się też z faktem, że Perkūns wymierzył Patrīmpusowi inkarnowanemu w Mīnika karę rozcinając mu twarz mieczem za porwanie narzeczonej Ausšaūtsa – Austrinni.

Relacja z Bangpūtem:  Władzy Perkūna nie podlega wiatr – z Bangpūtem, bogiem wiatru toczy on walki, które można czasem obserwować jako widowiskowe połączenie burzy z wichurą.

Zapładnianie Zeminni:  Niektórzy przypisują Perkūnowi przejęcie ostatniej z kompetencji swojego ojca – zapładnianie Zeminny. Jest to jednak raczej wpływ chrześcijaństwa, które dążyło do zlania Bogów nieba w jednego Boga, którego mogłoby utożsamić ze swoim Jahwe. Niezależnie od tego, dzień pierwszego wiosennego pioruna jest uważany za czas magiczny, bezpośrednio po pierwszej wiosennej burzy płynące wody mają własności lecznicze.

Przedstawienia: Przedstawieniem antropomorficznym Perkūnsa jest mężczyzna w sile wieku, z długą i gęstą rudą brodą (w kolorze ognia). Broń to dwustronny żelazny topór (zawieszki o takim kształcie były jednocześnie krzesiwami, co nie powinno dziwić) oraz oszczepy odpowiadające rzucanym gromom. Dosiada kozy, które jest zwierzęciem posiadającym najwięcej jego jakości. Miesiącem Perkūnsa jest lipiec, wtedy Słońce jest w opozycji do znaku Kozy. Drzewem Perkūnsa jest dąb – jako jedyne drzewo potrafi on przyjąć w siebie grom i sprowadzić go do ziemi bez szkody dla siebie. Znakiem Perkūnsa jest równoramienny krzyż, który umieszcza się w sytuacjach i miejscach mających zwrócić Jego uwagę i zapewnić Jego ochronę. Chroni on ludzi, domy przed nieszczęściem. Poza tym, używa się go np. podczas podpisywania umowy, w trakcie rytualnego spożywania napojów itp. Symbol Perkūnsa nanosi się na drzwiach lub oknie aby chronić dom od czarów, na Ziemi aby chronić ziarno itp. Występuje też na łyżkach, kubkach, czy wreszcie na samym chlebie. Z wiadomych względów nie należy umieszczać go w sytuacjach i miejscach związanych z pieniędzmi.

Inkarnacje: Odrzucając wspomnianą wyżej interpretację, w której Pergrūbris jest inkarnacją Perkūnsa, Perkūns ma wiele sezonowych wcieleń, jako młody Pērkuns, stary Perkūns itp. Niektórzy podają liczbę tych inkarnacji jako 9 lub 7. Istnieją wręcz daleko idące interpretacje,  w których Bogowie z Trójcy z Rammawa są czasowymi inkarnacjami Perkūna (wynika to z faktu, że na różnych odcinkach koła rocznego jeden z Nich jest dominujący nad pozostałymi).

Święta: Dniem poświęconym Perkūnsowi jest Czwartek (języki germańskie zachowują to do dzisiaj w nazwie tego dnia Torsdag-Donnerstag-Thursday). Obrzędem honorującym go w ten dzień jest postawienie mu w oknie zapalonej świecy (zachowuje to język polski w nazwie świecy: gromnica). Dniem Ognia Perkūnsa jest 24.VI, dzień po święcie Rasas, kiedy Słońce wchodzi w znak opozycyjny do Kozy. W tym miesiącu zodiakalnym mamy również 10.VII święto „Siedmiu (lub dziewięciu) śpiących braci”, honorujące wszystkie inkarnacje Perkūna.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: